Togo

Pɩlɩɩna Wikipediya
Togo
République Togolaise
Togo-CIA WFB Map (2004).png
Togo tɛlɛŋa
Flag of Togo (WFB 2004).gif
Togo Kɩɖaʋ kɩdɛɛka
Coat of arms of Togo.svg
Togo Ɛjaɖɛ tɛ tampaɣ
Tɛtʋ sɔsɔtʋ: Loma
Ɛjaɖɛ ñʋʋdʋ: Faure Gnassingbé
Ɛjaɖɛ walanzɩ: 56,785 km²
Samaɣ ñʋʋ: 6 791 000 ()
Tɛtʋ hɔɔlʋʋ samaɣ ñʋʋ: 93 km²
Internet nimaɣ: .tg
Danyi-Apéyémé.jpg

Togo kɛ tɛtʊ natʊyʊ, tɩɖaɣlɩ lɔɔɔ nɛ payaɣ-tʊ se Togo ɛjaɖɛ. Ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩwɛ Afrɩka wɩsɩɖɩɖʊyɛ taa. Ɖimʊ ɖɩ-tɩyɔɔwɛʊ kɛ ɖomaɣ fenaɣ kɩyakʊ 27 wiye pɩnaɣ 1960. Pɩnaɣ 2010 taa pakalɩ Togo kpeekpe samaɣ lɛ, pɛkpɛndɩ miliyɔɔwaa loɖo. Pakalɩ ɛyaa ɛzɩ kilomɛtakakɩ taa kɔyɔ, pɛwɛ ɛzɩ 95kɛ mbʊ yɔ.

Afrika ajɛya kpeekpe taa lɛ, Togo wɛ ajɛya wona adakɩlɩ walʋʋ yɔ a-taa. Kɩ-tɛ walanzɩ taa makɩɣna ɛzɩ 52785 km2 yɔ nɛ kɩ-ɖaɣlakɩŋ taa maɣna ɛzɩ kilomɛtanaa 700 yɔ. Kɩ-toboyuu tɛɖɛɛ kilomɛtanaa mɩnʋʊ yɔɔ. Hayu kiŋ lɛ, Togo ɛjaɖɛ sɩna kamaɣ nɛ Purkina Fasoo, hadɛ kiŋ lɛ teŋgu pɩsɩɩna wɩsɩɖɩlɩyɛ taa lɛ Togo nɛ Ɖahʊma (Benin) pasɩnɩna ɖama'a kamaɣ. Piyele nɛ wɩsɩɖɩɖʊyɛ taa lɛ, Ghana ɛjaɖɛ kɛ pɩsɩnaa.

Paa Togo tɛtʊ ɛtawalɩ wammm kɔyɔ, kedeŋga kpeekpe sɩma mbʊ se Togo ɛjaɖɛ wɛna ñɩm mbʊ ajɛya naayɛ tatɩɩ wɛnaʊ paaa nñɩɩɩ yɔ. Togo wɛna teŋgu ŋgʊ kiliŋga pɩdɩɩfɛyɩ yɔɔdʊ yɔ. Pɩtasɩ ɖɔɖɔ lɛ, teŋgu ŋgʊ kɩ-nɔɔ kpɛɛɛ lɛ kañɩŋga kɩbaŋga wɛɛ nɛ pɔsɔ anasayɩkpaakpa pɩfɛyɩ yɔɔdʊ. Togo taa pʋŋ nɛ pɩyasɩ pɛwɛɛ. Fɛɛŋ nɛ kadanzɩ pɛwɛɛ ɖɔɖɔ. Togo nɛ ki-hayu kiŋ lɛ, teliŋ wɛ paale. Togo taa kʊnʊmɩŋ weyi pɔyɔɔdʊ yɔ ɩɖɔɔ.

Togo ɛjaɖɛ wɛ Afrika wɩsɩɖɩɖʋyɛ taa kɩgaʊ ŋgbɛyɛ nɖɩ ɖɩcɔŋna tɔsʋʋ ɛsɩnda wobu tʊmɩyɛ yɔɔ nɛ payaɣ-ɖɩ se CEDEAO yɔ ɖɩ-taa.

Histoire[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Époque coloniale[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

L’indépendance[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Gnassingbé Eyadema[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Faure Gnassingbé[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Politique[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Subdivisions[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Géographie[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Démographie[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Ethnies[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Kʋnʋmɩŋ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Religions[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Sukulinaa[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Santé[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Économie[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Culture[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Sports[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Codes[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Notes et références[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Voir aussi[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Bibliographie[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Articles connexes[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Liens externes[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]


Afrɩka
Afrika Hadɛ kiŋAlizeeriiAŋgoolaCaadɩCibuutiEgipitiEriitreeEtiyoopiiKaabɔɔKambiiKameruniKanaKapʊvɛɛrɩKeniyaKinee-EkwatoriyaaalɩKinee-KonakriiKinee-PɩsaʊKootidiivʊwarɩKoŋo KinsasaKɔngoo-PirazaaviiliLezotoLiiberiyaLiibiiMaaliiMadakasɩkarɩMalawiiMarɔkɩMoozambikiMoritaaniiNaajeeriyaNamibiNizɛɛrɩPeenɛɛPurkina FasooPɔcɩwaanaaSahara KañɩnbʊsaɣSantrafriSenegaalɩSiyeera –LeyɔnɩSoomaaliSudaanɩSuudanɩ HadɛSuwaaziilandɩSambiiSɩmbaabuweTanzaniiTogoTuniiziiUgandaa