Kɔŋgo Kinsasa

Pɩlɩɩna Wikipediya
Koŋo Kinsasa
Kongo kinshasa
LocationDRCongo.svg
Koŋo Kinsasa tɛlɛŋa
Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg
Koŋo Kinsasa Kɩɖaʋ kɩdɛɛka
Coat of arms of Congo-Kinshasa (1963-1971).svg
Koŋo Kinsasa Ɛjaɖɛ tɛ tampaɣ
Tʋmɩyɛ taa kʋnʋmɩŋ: Fransɩ kʊnʊŋ
Tɛtʋ sɔsɔtʋ: Kinsasa
Ɛjadɛ kɛ mbʋ yɔ: .
Ɛjaɖɛ ñʋʋdʋ: Ɖajaa Joseph Kabila
Ɛjaɖɛ walanzɩ: 2,345,409 km²
Samaɣ ñʋʋ: 81,680,000 (2015)
Tɛtʋ hɔɔlʋʋ samaɣ ñʋʋ: 75.9 km²
Internet nimaɣ: .

Koŋo Kinsasa kɛna Afrikɩ nɛ hɛkʊ nɛ hɛkʊ taa ɛjaɖɛ naɖɩyɛ nɛ ajɛya wena ayɔɔdɩɣ Fransɩɩ kʊnʊŋ yɔ a-taa lɛ ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩ-taa kɛ ɛyaa kɩlɩ ɖɔʊ. Afriki taa payɩ lɛ Koŋo Kinsasa kɛna nanza ñɩnɖɛ kɛ ɛyaa samaɣ ɖɔʊ taa. Payaɣ Koŋo Kinsasa yem se Koŋo yaa Demkarasii Koŋo se paɖʊ tʊkaɣ ŋga kɛwɛɛ ɛjaɖɛ ɖɩnɛ nɛ Koŋo Pirazaviili pɛ-hɛkʊ taa yɔ.

Kpaɣ pinzi 1908 nɛ 1960 taa lɛ payawaɣ-ɖɩ se Koŋo Pɛlɩzɩ yaa Koŋo-Lewopolidivili pikɔɔ pɩsɩna pɩnaɣ 1966. Pɩnaɣ ŋga ka-taa kɛ Kɩnsasa pɩsa ɛjaɖɛ dɩnɛ ɖɩ-tɛtʊ sɔsɔtʊ. Pikɔma pɩtalɩ 1971 nɛ 1977 lɛ, ɛjaɖɛ ɖɩnɛ patʊʊ-ɖɩ hɩɖɛ se Sayiiri. Afriki kpeekpe taa lɛ, Alizeeri wayi lɛ Koŋo kɛna ɛjaɖɛ naalɛ ñɩnɖɛ nɖɩ ɖɩkɩlɩ walɩɣ yɔ. Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩkpaɣna Atilantiki Lɩŋgamʊʊ kɛ wɩsɩ ɖɩlɩyɛ taa nɛ ɖɩlɩzɩna Koŋgo Pɔɔ. Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ nɛ hayi kiŋ lɛ lakʊ sɔsɔʊ ɖeɖe wɛna, wɩsɩ ɖɩlyɛ taa lɛ pʊŋ nɛ piyasi ɖeɖe ñɛwɛna. Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ nɛ hadɛ kiŋ lɛ pʊŋ weyi ɛ-ñʊŋ taa wɛ landammm yɔ nɛ tɛtɛɛ ñɩm wɛ peeɖe ɖɔɖɔ. Ɖooo wɩsɩ ɖɩlɩyɛ taa ɛzɩ kilomɛtanaa 40 mbʊ yɔ lɛ, ɛjaɖɛ ɖɩnɛ Atilantiki lɩŋgamʊʊ ñɛwɛna.

Kabindaa (Aŋgola ɛjaɖɛ) nɛ Koŋo Pɩrazaviili ajɛya wɛna koŋo Kinsasa nɛ wɩsɩ ɖɩɖʊyɛ taa piyele nɛ Santirafriki ɛjaɖɛ nɛ Sudanɩ Hadɛ kiŋ ɛjaɖɛ wɛna hayi kiŋ; wɩsɩ ɖɩlɩyɛ taa lɛ ajɛya wena awɛɛ yɔ anaa yɔ: Ugandaa, PurundiTanzanii; pɩkazɩ Sambii nɛ Aŋola kiŋ ajɛya wɛna hadɛ kiŋ. Koŋo Kinsasa wɛ keteŋa kpeekpe ajɛya wena anɩɣ nɛ ayɔɔdɩɣ Fransɩɩ kʊnʊŋ yɔ aŋgbɛyɛ taa ɖooo pɩnaɣ 1977. Fransɩɩ kɛna kʊnʊŋ ŋgʊ pawɩlɣ sukilinaa taa nɛ pɔyɔɔdɩɣ komina tʊmaa taa yɔ.

Fransɩɩ wayɩ lɛ, kʊnʊmɩŋ naanza nɩyɛ wɛɛ nɛ pɔyɔɔdɩɣ ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩ-taa, ɛnʊ yɔ: kiKoŋo, Liŋala, Tisiluba nɛ kiSiwahilii.


Afrɩka
Afrika Hadɛ kiŋAlizeeriiAŋgoolaCaadɩCibuutiEgipitiEriitreeEtiyoopiiKaabɔɔKambiiKameruniKanaKapʊvɛɛrɩKeniyaKinee-EkwatoriyaaalɩKinee-KonakriiKinee-PɩsaʊKootidiivʊwarɩKoŋo KinsasaKɔngoo-PirazaaviiliLezotoLiiberiyaLiibiiMaaliiMadakasɩkarɩMalawiiMarɔkɩMoozambikiMoritaaniiNaajeeriyaNamibiNizɛɛrɩPeenɛɛPurkina FasooPɔcɩwaanaaSahara KañɩnbʊsaɣSantrafriSenegaalɩSiyeera –LeyɔnɩSoomaaliSudaanɩSuudanɩ HadɛSuwaaziilandɩSambiiSɩmbaabuweTanzaniiTogoTuniiziiUgandaa

Kaabɔɔ (Gabon)