Ɛndɩ

Pɩlɩɩna Wikipediya
(Papɩsɩna-kɛ nɛ ɖooo Ɛɛndɩ)
Ɛɛndɩ
République de l'Inde
{{{image_map}}}
Flag of India.svg Emblem of India.svg

Ɛɛndɩ, payaɣ se pɩɖaɣlɩ yɔ, pɔtɔŋ se, Ɛɛndɩ tɛtʋ. Ɛɛndɩ ɛjaɖɛ Aazii tɛtʋ taa. Ɖɩmʋ tɛtʋ sakɩyɛ Aazii tɛtʋ ńdʋ tɩ-taa.

Kedeŋga yɔɔ cɩnɛ, Ɛɛndɩ ɛjaɖɛ kɛŋna ɛjaɖɛ naalɛ n̄ɩnɖɛ nɖɩ ɖɩ-ɛyaa kɩlɩ ɖɔʋ yɔ. Walanzɩ hɔɔlʋʋ taa lɛ, ɖɩkɛ ɛjaɖɛ lʋbɛ n̄ɩnɖɛ nɖɩ ɖɩkɩlɩ walʋʋ yɔ. Ɖɩcɔlɩ teŋgu nɛ pɩɖɛɛ ɛzɩ kilomɛtɛnaa kudokiŋ lʋbɛ mbʋ yɔ. Ɖɩnɛ Pakisitaŋ ɛjaɖɛ pasɩna ɖama kamaɣ wɩsɩ ɖɩɖʋyɛ hɔɔlʋʋ taa. Hayi kiŋ hɔɔlʋʋ taa lɛ, ɖɩ nɛ SiiniNeepalɩBuutanɩ ajɛɛ pasɩŋnɩ ɖama kamasɩ. Nɛ Baŋgɩlaadɛɛsɩ ɛjaɖɛ n̄aasɩɩ-ɖɩ nɛ kamaɣ hayi kiŋ nɛ wɩsɩ ɖɩlɩyɛ hɔɔlʋʋ taa. Wɩsɩ ɖɩlɩyɛ hɔɔlʋʋ taa lɛ, ɖɩ nɛ Biirimaanɩ ɛjaɖɛ pasɩŋnɩ ɖama kamaɣ. Ɛɛndɩ teŋgu hɔɔlʋʋ taa lɛ, ɖɩn̄ɔtɩna Malidiivi ɛjaɖɛ nɛ hadɛ kiŋ nɛ wɩsɩ ɖɩɖʋyɛ hɔɔlʋʋ taa. Hadɛ kiŋ nɛ wɩsɩ ɖɩlɩyɛ hɔɔlʋʋ taa lɛ, ɖɩ nɛ Siri LankaƐɛndoneezii ajɛɛ pɔn̄ɔtɩŋna ɖama. Hayi kiŋ nɛ wɩsɩ ɖɩɖʋyɛ hɔɔlʋʋ taa ɖɔɖɔ lɛ, Ɛɛndɩ caɣ se, ɖɩ nɛ Afɩgaanisitaŋ pasɩɩnɩ ɖama kamaɣ.

Sɔnzɩ nzɩ sɩkɩlɩ leɖuu kedeŋga yɔɔ cɩnɛ yɔ, Ɛɛndɩ n̄ɩnzɩ wɛ sɩ-taa. Kpaɣ ɖooo pɩnzɩ 5000 pʋcɔ palʋlʋʋ Yeesu Krɩstʋ lɛ, Ɛɛnduusi kajalaŋa taa sɔnzɩ kɛtɛma wɛʋ. Kewiisi sɔsɔsɩ sɔsɔsɩ wɛ Ɛɛndɩ ɛjaɖɛ taa. Nɛ ɖooo kɩbɩŋjaazɩ alɩwaatʋ taa sɩpɩlɩ pɩlaaɣ tadɛ haba yɔɔ. Ɛsɔ tɛɛ luŋguu aŋgba sɔsɔna naanza wɛna Ɛɛdɩ ɛjaɖɛ taa ŋkpaɣ ɖooo ɖɩn̄ɔʋ yɔ. Aŋgba sɔsɔna ana, anaa yɔ : ƐɛnduuyizimJayiniizimBuudiyizimSiikizim. Ɛlɛ, wayɩ nɛ wayɩ alɩwaatʋ taa lɛ, aŋgba cikpena n̄ɔn̄ɔ. Anaa yɔ : ZoroyasɩtirizimKristiyanizim nɛ [[Iizilaam]. Ɛɛndɩ Ɛngilisi ŋgbɛyɛ kamʋna Ɛɛndɩ ɛjaɖɛ nɛ pʋcɔ Rʋwaayoom-Uni cɔŋna ɖɩ-yɔɔ waaɣ hiu nɛ nakʋ n̄ɩŋga taa. Ɖajaa Mahatma Gandhi lʋbɩna siŋŋ nɛ ɛjaɖɛ ńɖɩ, ɖɩlɩɩ yomiye taa pɩnaɣ 1947 n̄ɩŋga taa. Ɖooo pɩnaɣ 1950 n̄ɩŋga taa ɛjaɖɛ ńɖɩ ɖɩpɩsɩ kedeŋga yɔɔ cɩnɛ ɛjaɖɛ ńɖɩ ɖɩ-taa loma kaɖasɩm kɩlɩ lɩʋ yɔ.

Tɔsʋʋ nʋmɔʋ taa lɛ, sɔnɔ Ɛɛndɩ ɛjaɖɛ kɛŋna ɛjaɖɛ hiu n̄ɩnɖɛ nɖɩ mbʋ payaɣ se PIB yɔ, pʋ-hɔɔlʋʋ taa. Nɛ yabʋ nʋmɔʋ taa PIB hɔɔlʋʋ taa lɛ, ɖɩkɛ ɛjaɖɛ naanza n̄ɩnɖɛ. Ansaayɩ n̄ɩɣtʋ ndɩ ndɩ lubu (lubutu) nʋmɔʋ taa lɛ, ɛjaɖɛ ńɖɩ, ɖɩkɛ kɩfaɖɛ. Ɛlɛ, ɛyʋ katɩɣ kala ndɩ ndɩ naayɛ ɛjaɖɛ ńɖɩ ɖɩ-taa, ɛzɩ kʋn̄ɔndʋtʋ nɛ takayaɣ kɩɩsɩmtʋ nɛ mulum yaa ɛyʋ peɣzuu mbʋ yɔ.

Kʋnʋmɩŋ wɛ ndɩ ndɩ nɛ ɩ-maʋ wɛɛ ɖɔɖɔ ndɩ ndɩ Ɛɛndɩ ɛjaɖɛ taa. Ɖɩnaɣ ɖɔɖɔ Ɛsɔ tɛɛ luŋuu aŋgba ndɩ ndɩ ɛjaɖɛ ńɖɩ ɖɩ-taa.

Ɖi-liɖe[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Ɖɩ-tɔm[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Caanaʊ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Caanaʊ wayɩ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Kiɖe tɛɛ lɛɣzʊʊ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Ɖi-yomiye taa wɛʊ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Ɖi-yomiye taa lɩʊ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Politiki tɔm[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Paɣtʊ ndɩ ndɩ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Komina kɩkpaɖʊʊ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Ajɛya nɛ tɛtaa[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Ɖɩ nɛ ajɛya lɛɛna pa-ɖama nɩnaʊ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Ɖɩ-yɔɔ kandayʊʊ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Samaɣ ̃nʊʊ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Mbʊ pʊcɔ-ɖɩ pɩta yɔ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Laŋ nɛ ɛ-taa wondu[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Ɛyaa hukuu huuu mbʊ yɔ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Tɔsʊʊ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Samaɣ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Ɛsɔ nʊmɔʊ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Hɔʊ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Piya tʊmɩyɛ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Sukulinaa[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Tɔnʊʊ taa alaafɩya[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Sɔnzɩ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Kʋnʋmɩŋ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Minziiki nɛ payɛ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Takayɩsɩ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Silimaɣ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Tɔɔnasɩ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Sipɔɔrɩ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Kazandʋ ndɩ ndɩ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Mayaɣ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Takayɩhayʊʊ tɛɛ tɔm nɛ tɩ-ɖɩnayɛ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

ɩcɔna ɖɔɖɔ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Filimwaa[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Tɔm lɛɛtʊ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]

Awayɩ kpasɩ[ñɔɔzɩ | ñɔɔzɩ wikicode]