Azii yotu lʋbɩyɛ (Arts martiaux)

Pɩlɩɩna Wikipediya
Taekwondo

Azii yotu lʋbɩyɛ kɛ tɩlɩtʋ ɖɩn̄ɩnɩyɛ yaa sukuli ŋgʋ kɩ-taa wɩlɩtʋ kama n̄ʋʋ koŋ nɛ lɛɣtʋ lʋbɩyɛ yɔ. Papɩzɩɣ palʋbɩ-ɖɩ nɛ nesi yem yaa pɔɖɔkɩ sɛyʋʋ nesi tɛɛ. Ɖooo caanaʋ tɔm taa mbɩ yɔ kɛ, yotu lʋbɩyɛ kpɛlɛkɩtʋ tʋ nɛyɔ paatɩlɩ tɩ-taa size, tɩ-pɔzaɣ lɩmazaɣ cukaŋ n̄ɩna nɛ lɔŋ yaa lɛɣtʋ maɣzɩm sʋsɔm. Nɛ pʋyɔɔ lɛ, ɛyʋ pɩzɩɣ ɛɖɔkɩ ɛ-tɩ (mbʋ pʋpɔza keɣkeɣ yɔɔ yɔ size, pɩkɩlɩ ɖeu se ɛyʋ eyele lʋbɩyɛ ɖɩnɛ yɔ, yee ɛɛpɩzɩɣ kɔyɔ se ɛ-lʋbɩɖɩ ɛlɛ ɛ-lʋkɩɖɩ ɖeu), nɛ ɛ-kpa ɖoŋ lɔŋ sakɩyɛ ɖɩtɩlɩyɛ (ɛzakuliye hɔlʋʋ taa, ɛyʋ yɔɔ lɩmaɣza ɖɩtɩlɩyɛ taa. Nɛ pɩtasɩna kʋtɔndɩnaa kɔɔ ɖn̄ɩnɩyɛ hɔlʋʋ ɖɔɖɔ taa).

Karate

Pɩyɔɔ lɛ, Lʋbɩyaa lɩmaɣza pilim kɔyɔ size, palʋ nɛ ɛyʋ caɣʋ taa lɛ, pɩhʋʋnɛyɩ. Ɖɩkpaɣ e-tomna yɔ kɔyɔ, (ehiu ɖoŋ nɛ kpekpeka), ɛ-tɔnʋʋ taa ĺɛ (tɔnʋʋ taa alafɩya nɛ fefeka) ; n̄ʋʋ taa lɔŋ nɛ mazɩm kɩpam.

Caanaʋ tɔm taa keke lɛ, tɔm piye Azii you lʋbɩyɛ kɛ lɛɣtʋ piliŋa kɛ Azii tɛtʋ taa. Ɖɩcɔna kɔyɔ, lʋbaa wena akɩlɩ tɔyʋʋ Erɔpɩ tɛtʋ taa nɛ Amerika tɛtʋ taa yɔ, a-taa ɖɔɖɔ Japɔŋ mba wɛɛ. Siini mba ɖɔɖɔ nɛ pɩtasɩna Vɩɛtɩnam mba (Vietnamiens) yaa Kooree mba ɖɔɖɔ.

Judo

Ɛlɛ, ɖɩnɩ ɖɔɖɔ size, patʋla lʋbɩyɛ ɖɩnɛ ɖɩ-sukilinaa sakɩyɛ, kɛ hɔlɩŋ nɩyɛ taa. Ɖɩna wɛɛ, ɛzakuliye ageetaa naayɛ taa nɛ lʋbɩyɛ lonaa hɛkɩŋ taa. Sɔnɔ ɛzʋ ɖɩn̄ɩnɩɣ kɔyɔ, ɖɩna se lʋbɩyɛ piliŋa kanɛyɔ, ke-kpelu piliŋsi sakɩyɛ lɛɣsɩ ka-taa.

Azii you lʋbɩyɛ ɖɩnɛyɔ, ke-piliŋa cala lɩɩ ɖo caanaʋ taa kɛnɛ kɛ Azii. Nɛ pʋwɛna ɖʋ se ɖikeɣ size, cɛyɩtʋ siŋŋ yaa tɩlasɩ ɖɔɔ, pɩlɩna laŋɩyɛ (calɩm fiya)ɖɔkʋ ɖeɖe nɛ you lʋbɩyɛ lɛɣtʋ kamasɩ tɩlʋʋ. Wɩsɩ ɖɩlɩyɛ hɔlʋʋ taa kɩŋ kɛ tɩlasɩ ŋsɩ sʋɖʋ. Azii kiŋ lɛ, cɛɣɩtʋ takɩlɩ.