Atɛnɩ

Pɩlɩɩna Wikipediya
(Papɩsɩna-kɛ nɛ ɖooo Atɛnɩ (Athènes))

Kɛŋna Krɛsɩ tɛtʊ taa tɛtʊ ndʊ tɩkɩla paɣlʊʊ yɔ nɛ ndʊ ɖɔdɔ lɛ peeɖe tɛtʊ sʊzɔtʊ. Pɩnaɣ 2011 taa pakalɩ ɛyaa kɛ tɛtʊ ndʊ tɩ-taa lɛ, pɛkpɛnda 664 046. Tɛtʊ tʊnɛtɩ walanzɩ taa maɣna kilomɛtanaa agbaba 39. Tooɖe ɛjaɖɛ taa lɛ, Atɛnɩ taa kɛ lɔŋ nɛ ɛsakuliye lɛɣ wɛʊ. Peeɖe ɖɔɖɔ kɛ ñɩnɩyaa sʊsaa nɛ ñʊʊtaa lɔŋ tɩnaa kaawɛ.

Tɛtʊ ndʊ tɩ-taa kɛ Gɩrɛsɩ komina kpelaɣ wɛɛ. Tɛtʊ sʊzɔtʊ tʊnɛ tɩwɛ keteŋa kpeekpe kacalaɣ tɛtʊ sʊzɔtʊ taa. Kpeɣ menkpɛɣ yaa mʊya naayɛ yɔɔdʊʊ se sɔdʊ ŋgʊ payaɣ-kʊ se Thésèe yɔ ɛnʊ ɛñɔzɩna-tʊ pɩnzɩ -800 taa pʊcɔ nɛ palʊlʊʊ Yeesu. Tɛtʊ tʊnɛ tɩ-taa kɛ sɔɔjana mba paakɩlɩ ɖɩŋ Krɛsɩ taa yɔ paawɛɛ.

Atɛnɩ taa kɛ ɖiu ɖiu caɣ nɛ lɛɛzʊʊ kɩfam mbʊ payaɣ se temokraasii yɔ pɩɩwɛ siŋŋŋ nɛ ñʊʊtaa lɔŋ nɛ lɛɛtʊ tɩnaa paawɛɛ ɖɔɖɔ. Ɛyaa mba pa-taa kɔyɔ: Socrate, Platon, Aristote. Mba pɛkɛ amʊza nɛ tanaʊ ɖɔɖɔ yɔ pɛwɛ peeɖe nɛ pa-taa kɔyɔ: Eschyle, Sophocle, Euripide, Aristophane nɛ caanaʊ tɔm ñɩnɩyʊ sʊsɔ weyi payaɣ-ɩ se Thucydide.