Paŋgii

Pɩlɩɩna Wikipediya

Paŋgii kɛna tɛtʊ ndʊ tɩkɩla walanzɩ kɛ Santrafriki ɛjaɖɛ taa tɛtʊ cikpetu kpeekpe taa. Tɛtʊ ndʊ, ndʊ ɖɔɖɔ kɛŋna Santirafrika tɛtʊ sʊzɔtʊ. Ɛyaa mba pɛwɛ peeɖe yɔ pɛwɛʊ ɛzɩ ɛyaa miliyɔɔ kʊɖʊmʊʊ nɛ nasɩlɛ mbʊ yɔ (1 200 000). Purundi wɛ lɩm pɔɔŋga payaɣ se Ubaŋgi yɔ nɛ ke-nesi kɩpanzɩ yɔɔ kiŋ.

Pɔɔ ŋga, kɛwɛna Santirafrika nɛ ɛjaɖɛ nɖɩ payaɣ tobiɛ nɛ fransɩɩ taa se RDC yɔ pa-kamaɣ yɔɔ. Ubaŋgi pɔɔ ŋga, ka-lɩmɩyɛ yɔɔ kiŋ lɛ tɛtʊ ndʊ payaɣ-tʊ se Soŋgo yɔ nɛ tɩkɛ Kɔŋgo Kinsasa tɛtʊ yɔ ndʊ ñɛwɛna. Pɔɔ kanɛ keɖeke kañandʊna kpɛm ɛzɩma pɛtɛzɩna tadɩyɛ wondu kɛ Purundi tɛtʊ taa mbʊ pʊyɔɔ yɔ lɩm wɛɛ nɛ pɩɩtɛŋ.

Ñɩɩtʊ kulubutu tʊma sɩm ndɩ ndɩ lu pɩsaŋ, tokonaa nɛ pantalaŋ, naakomnaa. Peeɖe ɖɔɖɔ pɔñɔɔzʊ tɔɔnasɩ kʊtɔɔsɩ nɛ pasɩɣ sɩɩwɛɛkʊʊ, patɩsʊ yaa pobuu kpalabanaa taa sʊlʊm nɛ pasaɣ fɔɔfɔɔnaa ɖɔɖɔ. Mbʊ pakɩlɩɣ pɛdʊʊ nɛ awayɩ yɔ lɛ tiyamaɣ, pɩsatʊ yaa yɔlɩtʊ, ɖasɩ, kɔfɩ nɛ taŋgbaka.

Ubaŋgi taa ɖɔɖɔ kɛ sukili sʊsɔʊ kɩtɛzʊʊ wɛɛ nɛ kʊkʊ ñɛkɛna mbʊ pɩkɛna tɔsʊʊ pɩyʊ kpem yɔ. Ɛzɩ Ubaŋgi ɛjaɖɛ kpeekpe taa yɔ, kʊnʊmɩŋ weyi pɔyɔɔdʊʊ komina tʊma taaa nɛ pawɩlʊʊ-kʊ sukulinaa taa ɖɔɖɔ yɔ, ŋgʊ lɛ saŋgo nɛ fransɩɩ.