Sao Poolo

Pɩlɩɩna Wikipediya
(Papɩsɩna-kɛ nɛ ɖooo Sao Poolo (São Paolo))

Sao Poolo kɛna Piresiili ɛjaɖɛ taa tɛtʊ sɔsɔtʊ natʊyʊ. Tɛtʊ tʊnɛ tɩwɛ Piresiili ɛjaɖɛ nɛ wɩsɩ ɖɩlɩyɛ nɛ hadɛ kiŋ. Pɩnaɣ 2014 taa paakalɩ kigalʊʊ lɛ, ɛyaa mba pana tɛtʊ tʊnɛ tɩ-taa yɔ paakpɛnda ɛyaa miliyɔɔnaa 11 895 893 nɛ tɛtʊ tʊnɛ tɩ-walanzɩ landammm taa maɣna ɛkɩtaarɩnaa ɛzɩ 152 300 yaa kilomɛtanaa 1 523 yɔ. Mbʊ yebina nɛ pɛkɛdɩna tɛtʊ ndʊ nɛ lɛɛtʊ ndʊ tɩwɛ Preeziili ɛjaɖɛ taa kɔyɔ, tɩ-taa kɛ ɛyaa kɩla ɖɔʊ nɛ yee pɩkɛna Amerika Latini hɔɔlʊʊ taa kɔyɔ, ndʊ kɛŋna natʊlɛ ñɩndʊ ɛyaa ɖɔʊ taa.

Keteŋa kpeekpe ta lɛ, Sao Poolo tɛtʊ taa ɛyaa kɩlɩɣ Pɔrɩtɩgɛɛ kʊnʊŋ kɛ yɔɔdʊʊ. Amerika kɩteŋa taa lɛ, tɛtʊ ndʊ tɩ-taa ɛyaa tɩkɩla ɖɔʊ yɔ ndʊ lɛ: Mɛkisiikoo, Niyuu Yɔrɩkɩ nɛ Sao Poolo ñɩndʊ. Pɩkɛ keteŋa kpeekpe taa kɔyɔ, Sao Poolo tɛtʊ kɛŋna kagbaanzɩ ndʊ kɛ kɛ ɛyaa ɖɔʊ taa. Preeziili ɛjaɖɛ taa lɛ, Sao Poolo tɛtʊ kɛlɛ tɛtʊ sɔsɔtʊ ndʊ tɩ-taa tɔsʊʊ nɛ ɛsɩndaa wobu wɛɛ yɔ.

Ɛzɩ ajɛya lɛɛna taa tɛtʊ sɔsɔtʊ ñɩnɩɣʊ se tɩnɛ lɛɛna taa ñɩndʊ ɛlakɩ ɖama nɩnaʊ nɛ taabalɩyɛ tʊmɩyɛ yɔ, Sao Poolo tɛtʊ nɛ ajɛya lɛɛna taa tɛtʊ sɔsɔtʊ sakɩyɛ nina ɖma nɛ alaki tʊma kʊɖʊma. Tɛtʊ ndʊ, tɩwɛ keteŋa kpeekpe ajɛya nayɛ taa: Afrika taa, Amerika taa, Azia taa, Eerɔpʊ taa nɛ Oseyani taa. Ajɛya ana, akpɛnda 42 nɛ kacalaɣ tɛtʊ yɔ Miilaŋ, Itaalii ɛjaɖɛ taa ɖooo pɩnaɣ 1962 nɛ wayɩ wayɩ tɛtʊ lɛ, Alizee tɛtʊ, Alizeerii ɛjaɖɛ taa pɩnaɣ 2005.

Kʊnʊŋ ŋgʊ pɔyɔɔdʊʊ tɛtʊ tʊnɛ tɩ-taa yaa komina tʊma taa nɛ pawɩlʊ-kʊ sukulinaa taa yɔ, ŋgʊlɛ, pɔɔrtiigɛɛ. Payaɣ tɛtʊ tʊnɛ tɩ-tɛ maalika yɔɔ cɔnɩyʊ kɩfalʊ se.